Συλλογές της ημέρας

Πρόγραμμα Ηλεκτρονικής Τεκμηρίωσης του Αρχαίου Θεάτρου

Το πρόγραμμα αρχαίου θεάτρου του ΙΜΣ έχει ως στόχο να συγκεντρώσει σε μιαν ηλεκτρονική βάση δεδομένων κάθε δυνατή πληροφορία για το αρχαίο δράμα ως θεατρική πρακτική και πολιτιστική δραστηριότητα μέσα στα ευρύτερα γεωγραφικά όρια του ελληνόφωνου κόσμου (αν και οι επικαλύψεις του ελληνικού με το ρωμαϊκό θέατρο είναι πολύ μεγάλες από την ύστερη ελληνιστική περίοδο κι έπειτα). Η έρευνα ξεκινά από τις καταβολές του δράματος στην Αθήνα του έκτου αιώνα π.Χ. και φτάνει έως την ύστερη αρχαιότητα και το πρώιμο Βυζάντιο, όταν πια είχαν πάψει να γίνονται σκηνικοί αγώνες και επίσημες παραστάσεις τραγωδίας (ιδίως μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού), αλλά συνεχίζονταν οι δραστηριότητες των μίμων, των παντομίμων και άλλων μορφών 'παραθεάτρου'. Οι μαρτυρίες που συλλέγονται (φιλολογικές, επιγραφικές και αρχαιολογικές) αφορούν σε εκατοντάδες αρχαίων θεάτρων και θεατρικών πανηγύρεων, και σε χιλιάδες καλλιτεχνών (θεάτρου, μουσικής, χορού, λαϊκών θεαμάτων) και δραματικών μνημείων που εικονίζουν θεατρικές σκηνές, ηθοποιούς ή προσωπεία (ανάγλυφα, ψηφιδωτά, αγγεία, ειδώλια, κα.). Έχουν συμπεριληφθεί θέατρα και ωδεία (μερικά γνωστά μόνον από φιλολογικές πηγές, μερικά ανασκαμμένα αλλά αδημοσίευτα)· δραματικά μνημεία που φυλάσσονται σε τοπικά και σε μεγάλα μουσεία (ελληνικά και ξένα)· θεατρικές πανηγύρεις, θεσμοθετημένες ή μη· και καλλιτέχνες που είτε έπαιξαν σε ελληνόφωνες περιοχές είτε κατάγονταν από ελληνόφωνες περιοχές. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται τεκμηριώνουν μιαν αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα, που έρχεται να προστεθεί στον υποκείμενο ιστορικό και αρχαιολογικό ιστό των γνώσεών μας για την Αρχαία Ελλάδα. Στόχος του προγράμματος δεν είναι απλώς η αναλυτική καταγραφή του πλούσιου αυτού αρχαιολογικού, επιγραφικού και φιλολογικού υλικού, η λεπτομερής ταξινόμηση των δημοσιευμένων και αδημοσίευτων πηγών και η εποπτική παρουσίαση της ποικιλίας των πληροφοριών. Προπάντων είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου εργαλείου έρευνας και μελέτης, που έχει δύο σημαντικά πλεονεκτήματα: (α) είναι ανοιχτό σε διαρκή εμπλουτισμό με νέα δεδομένα ή σύγχρονες ερμηνείες· και (β) παρέχει τη δυνατότητα διαφορετικών προσεγγίσεων, πολλαπλών συγκρίσεων ή συσχετισμών και συνδυαστικής μελέτης των μαρτυριών για τη θεατρική δραστηριότητα στην αρχαιότητα. Ουσιαστικά, φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε ένα εργαλείο που να μας επιτρέπει να συνεκτιμήσουμε όλες τις παραμέτρους αυτού του σύνθετου και πολυδύναμου καλλιτεχνικού φαινομένου, που ήδη στα χρόνια του Αλεξάνδρου είχε αναδειχθεί σε σήμα του ελληνικού πολιτισμού. Η κατά το δυνατόν λεπτομερής αυτή τεκμηρίωση - υλικό που σε παραδοσιακή έντυπη μορφή μάλλον θα περιοριζόταν σε υποσημειώσεις και ανθολόγηση εικόνων - τώρα καταλαμβάνει κεντρική θέση στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων, και γίνεται άμεσα προσιτό χάρη στις μηχανές απλής ή σχεσιακής αναζήτησης, τις οποίες διαθέτουν τα σύγχρονα προγράμματα λογισμικού, σε συνδυασμό με τους 'περιηγητές' (browsers) του Διαδικτύου. Ωστόσο, οι παραπάνω μαρτυρίες συμπληρώνονται με σειρές δοκιμίων οργανωμένων λογικά σε ομάδες, όπως στα περιεχόμενα ενός βιβλίου: (α) Γενικά· (β) Πηγές και ιστορία του θεάτρου· (γ) Ποιητική του δράματος· (δ) Δραματουργοί· (ε) Υποκριτές και υποκριτική· (ς) 'Διονύσου τεχνίται' και θεατρικά επαγγέλματα· (ζ) Δραματικές πανηγύρεις, σκηνικοί αγώνες, οργάνωση παραστάσεων· (η) Θέατρα και θεατρικά μνημεία· (θ) Σκηνικά, προσωπεία και κουστούμια· (ι) Μουσική και όρχηση στο θέατρο. Τα δοκίμια αυτά, που οφείλονται σε πολλούς ειδικούς, θα αποτελέσουν τα 'κεφάλαια' ενός βιβλίου, από τα οποία μπορεί να απουσιάζει η ενότητα της οπτικής γωνίας ενός μελετητή· παρέχουν όμως τη δυνατότητα διαλόγου - ακόμη και διαφωνίας - που ταιριάζει σε μια συγκέντρωση υλικού που υπολογίζεται ότι κάποτε θα φτάσει να αντιστοιχεί σε πολλά βιβλία. Το συγκεντρωμένο υλικό, αρχικά σε βάση δεδομένων του συστήματος CLIO (που είχε αναπτυχθεί από το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ), μεταφέρεται σταδιακά στον ιστοχώρο www.ancient-theater.gr, όπου μικρό μέρος των στοιχείων που έχουν καταχωρισθεί - κυρίως δραματικά μνημεία, αλλά επίσης λίγοι τεχνίτες του Διονύσου και ορισμένα δοκίμια - είναι επισκέψιμο (οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να χρησιμοποιούν το όνομα guest και το σύνθημα bravissimo).

Σταύρος Γιαννακόπουλος - Πέτρος Ανταίος [Σταµάτης] (Προύσα 1920 – Αθήνα 2002)

Βιογραφικό σηµείωµα Γεννήθηκε στην Προύσα το 1920 και µεγάλωσε στη Μυτιλήνη. Συγγραφέας και λογοτέχνης, ο Π. Ανταίος σπούδασε στην Ανώτατη Εµπορική Σχολή και αρκετά χρόνια αργότερα στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο Γκόγκε της Μόσχας. Το όνοµά του είναι συνυφασµένο µε την ΕΠΟΝ, καθώς υπήρξε από τα ιδρυτικά της στελέχη ενώ η στράτευσή του στις αριστερές νεολαίες αρχίζει από τα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά. Συµµετείχε στην ίδρυση της αντιστασιακής οργάνωσης Φιλική Εταιρεία Νέων και διετέλεσε πρόεδρος του ΕΑΜ Νέων. Μέλος του Κεντρικού Συµβουλίου και του Προεδρείου της ΕΠΟΝ, διετέλεσε στη συνέχεια επικεφαλής των επονιτών ανταρτών του ΕΛΑΣ. Έζησε 25 χρόνια ως πολιτικός πρόσφυγας στη Μόσχα, όπου παρουσίασε έργα τριάντα σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων και έγινε µέλος της Ένωσης Σοβιετικών συγγραφέων. Έγραψε ποιητικά και λογοτεχνικά έργα, ενώ πολλά από αυτά µεταφράστηκαν στη ρωσική γλώσσα. Συνοπτική περιγραφή • Πρωτότυπα τεκµήρια και σειρές αντιγράφων από έγγραφα και έντυπα της ΕΠΟΝ (έγγραφα του Κεντρικού Συµβουλίου, φυλλάδια, προκηρύξεις, θεατρικά σκετς, σειρά της περιοδικής έκδοσης της ΕΠΟΝ Η Γενιά µας κ.ά.) • Σειρά ξένων περιοδικών της περιόδου του µεσοπολέµου (Jugend- Internationale κ.ά.) και εντύπων της ίδιας περιόδου • Σειρές παράνοµου τύπου της περιόδου της Κατοχής (Ριζοσπάστης, Ελεύθερη Ελλάδα κ.ά.) και του εµφυλίου πολέµου (∆ελτίο ειδήσεων του ∆ΣΕ, Μαχήτρια του Μάλι-Μάδι, Θεσσαλιώτισσα κ.ά.) • Θεατρικά µονόπρακτα και διηγήµατα του Πέτρου Ανταίου, κείµενα για τον ραδιοφωνικό σταθµό της Μόσχας, άρθρα του δηµοσιευµένα στον ηµερήσιο και περιοδικό τύπο, σχέδια κειµένων και οµιλίες σε διάφορες εκδηλώσεις • Τεκµήρια από επιτροπές αντιστασιακών, φυλλάδια και δηµοσιεύµατα για επετείους της Εθνικής Αντίστασης • Αφιερώµατα και άρθρα ηµερήσιου και περιοδικού τύπου για την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης, του εµφυλίου πολέµου, για την ιστορία του ΚΚΕ κ.ά. • Επεξεργασίες των βιβλίων που εξέδωσε καθώς και βιβλιοκριτικές για τα έργα του

Για προγραμματιστές

Είστε προγραμματιστής και σας φάνηκε ενδιαφέρον το μητρώο; Μπορείτε να έχετε τις συλλογές του μητρώου για επεξεργασία μέσω γνωστών πρωτοκόλλων.

Μάθετε περισσότερα...

Καλώς ήλθατε στα Μητρώα Πόρων Ανθρωπιστικών Σπουδών.

Το εργαλείο αυτό αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ.

Μέσω αυτού ο χρήστης ερευνητής ή μελετητής των ανθρωπιστικών επιστημών και των τεχνών μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες τόσο για φορείς (οργανισμούς ή ιδιώτες) της Ελλάδας, όσο και για τις συλλογές, φυσικές και ψηφιακές, που κατέχουν ή διαχειρίζονται.

Oι χρήστες του εργαλείου αξιοποιούν την προσφερόμενη τεχνογνωσία και τους διαθέσιμους ψηφιακούς πόρους για την αναβάθμιση της ποιότητας της έρευνάς τους ή και για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Οι διαχειριστές πολιτιστικών συλλογών (αρχειονόμοι, βιβιοθηκονόμοι, επιμελητές μουσείων) αξιοποιούν τη συλλογική τεχνογνωσία για την ευρύτερη δυνατή κοινωνική αξιοποίηση των ψηφιακών πόρων των ανθρωπιστικών επιστημών και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το περιεχόμενο του ψηφιακού εργαλείου εμπλουτίζεται και επικαιροποιείται συνεχώς με φιλοδοξία τη διάδοση του ελληνικού αναλογικού και ψηφιακού περιεχομένου και την πρόσβαση σε επιστημονικό περιεχόμενο. Γι’ αυτό και η συμβολή των χρηστών είναι απαραίτητη.

Το έργο κατέστη εφικτό χάρη και στην πολύτιμη συνδρομή των υπευθύνων των φορέων στους οποίους απευθύνθηκε το ΔΥΑΣ, τους οποίους και ευχαριστούμε θερμά.

Για διορθώσεις, επικαιροποιήσεις στοιχείων ή και για εισαγωγή νέων οργανισμών και συλλογών παρακαλούμε να συμπληρώσετε τις αντίστοιχες φόρμες:

  • φόρμα οργανισμών
  • φόρμα συλλογών
και να τις στείλετε στο dyas@academyofathens.gr